مركز مطالعات وتحقيقات اسلامى
11
اصطلاح نامه اصول فقه ( فارسى )
- اصطلاحات گزيدهشده معمولا اصطلاحات رايج آن رشته خاص است و اصطلاحات متروك ، ذكر نمىشوند و در صورت لزوم همچون اصطلاحات مترادف ، به اصطلاحات رايج يا مرجح ارجاع داده مىشوند . - اصطلاحنامه قابل گسترش است و هرگز بسته و پايان يافته تلقّى نمىشود ، و شكل و اندازهء آن تابع زمان است . - اصطلاحنامه به شكلهاى الفبايى ، ترسيمى و نظاميافته تنظيم مىشود ، كه هركدام كاربرد خاص خود را دارد و هرگاه به شكل نظاميافته به همراه متمم الفبايى تنظيم گردد ، اصطلاحات و واژههاى كاربردى آن حوزه به صورتى سازماندهى و طبقهبندى مىشود كه ، ويژگىهايى نظير موارد ذيل را به دست خواهد داد : الف - مجموعهء اصطلاحات هر رشته را به صورت سلسله مراتبى از عام به خاص ( حاكم به تابع ) و با حفظ همهء جنبههاى اصلى و فرعى و وابسته ، به شكلى نظامدار نشان مىدهد ؛ به گونهاى كه ، تمامى اصطلاحات حاكم و تابع و زيربخشهاى منطقى آنها ، با يك نگاه كلى به نمايش درمىآيد . ب - جايگاه اصلى و جنبى تمام اصطلاحات آن رشته ، در ساختار كلى به همراه روابطى كه با يكديگر دارند ، تعيين مىشود . در واقع ، هيچ اصطلاحى در اصطلاحنامه نيست ، مگر اين كه رابطه موضوعى آن با اصطلاحات ديگر مشخص شده باشد . 3 - 2 - تفاوت اصطلاحنامه با سرعنوان موضوعى ( SUBJECT HEADIYG ) سرعنوان موضوعى عبارت است از : واژه و يا گروهى از واژههاى نشاندهندهء يك موضوع ، كه تحت آن ، تمام مواد و آثار مربوط به آن موضوع در فهرست يا كتابشناسى وارد مىشود ، و ترتيب آن برحسب حروف الفبا است و معمولا براى فهرستنويسى موضوعى كتابخانهها ، از سرعنوان موضوعى استفاده مىشود . برخى از تفاوتهاى اساسى بين اصطلاحنامه و سرعنوان موضوعى عبارت است از : - اصطلاحنامه به خاطر روابط معنايى كه دارد ، توانايى آن را دارد كه موضوع هر بخشى از علم را با تمام جنبههاى اصلى ، فرعى و وابسته به شكل نظاميافته و به منظور ذخيره و بازيابى اطلاعات ، يا مقاصد ديگر ارائه دهد ، درحالىكه سرعنوان موضوعى فاقد چنين توانايى است ؛ - اصطلاحنامه ابزارى مهم براى نمايهسازى و خلاصهء زبان نمايهسازى است ؛ اما سرعنوان موضوعى تنها در فهرستنويسى به كار مىآيد ؛ - سرعنوان موضوعى دربرگيرنده عناوين مقلوب و جابهجا شده است ، بر خلاف اصطلاحنامه ؛